KOOPERATİFÇİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

KREDİ KEFALET KOOPERATİFLERİNİN ARACILIK ETTİĞİ KREDİLER (31 Aralık 2017)


Küçük İşletmelere Sağlanan Finansmanda Son Güncel Veriler
 
Türkiye’nin 81 ilinde kurduğumuz 1.000 kredi ve kefalet kooperatifi, aracılık ettiği kredilerle ekonominin kılcal damarı olan küçük işletmeleri canlandırmaktadır.
 
31 Aralık 2017 tarihi itibariyle kredi bakiyesi mevcut olan esnaf ve sanatkâr sayısı 447.854’e; kredi bakiyesi ise 23 milyar 742 milyon 569 bin 853 TL’ye ulaşmıştır.
 
31 Aralık 2017 tarihi itibariyle kredi bakiyesi, 2016 yılı Aralık ayı sonu itibariyle mevcut olan kredi bakiyesine göre yaklaşık % 15 oranında artarak 23 milyar lirayı aşmıştır (Grafik 1). Kredili esnaf ve sanatkar sayısı ise, yaklaşık %4 oranında artarak 447.786 olarak gerçekleşmiştir (Grafik 2).
 
2017 yılı içerisinde kullandırılan kredi miktarı 12 milyar 966 milyon 608 bin 250 TL olarak gerçekleşmiştir. (Grafik 3).
 
Kredi ve kefalet kooperatifleri, yarım asrı geçen birikimi ile banka için teminat, küçük işletmeler için kredi niteliğindedir. Mevcut varlıkların mevcut riske oranı olarak ifade edilebilen kaldıraç oranının, kooperatif fonları için 1/11 olduğu görülmektedir. Diğer ifadeyle, kooperatifler; her bir birim tutarındaki nakdi varlıklarına karşılık olarak 11 birim tutarındaki krediye kefil olmuş durumdadırlar.
 
Bu durum, kredi ve kefalet kooperatifçiliğinde, kooperatiflere ait fonların, esnaf ve sanatkârların finansmana erişimini sağlama konusunda başarılı bir şekilde işlediğini göstermektedir.
 
Kredi Kefalet Kooperatiflerin Aracılık Ettiği Krediler İçin Bütçe Ödenekleri İle İlgili Bilgiler
 
Kredi Kefalet Kooperatifleri aracılığıyla Halkbankasından esnaf ve sanatkârlara faiz indirimli krediler kullandırılması amacıyla 2002-2017 döneminde mali bütçeye toplam 6 milyar 188 milyon TL’lik ödenek konulmuş ve bu ödeneğin 5 milyar 503 milyon TL’lik kısmı aynı dönemde 1,6 milyon esnaf ve sanatkâr için indirilen faiz bedeli (gelir kaybı) olarak kullanılmıştır (Grafik 4).
 
2017 ve 2018 Yılındaki Bütçe Ödenekleri
Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında esnaf ve sanatkârlara, Halkbankasından kullandırılan krediler için 2017 Mali Yılı Bütçesine 1 milyar 257 milyon liralık ödenek tahsis edilmiş, yaklaşık 1 milyar 99 milyon liralık kısmı yıl içerisinde kullanılmıştır.
2018 yılı içinse bu rakam 1 milyar 472 milyon lira ile rekor seviyeye ulaşmıştır.

2017 Yılındaki Uygulama Esaslarına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı
 
Türkiye Halk Bankası A.Ş. esnaf ve sanatkârlara “Kredi ve Kefalet Kooperatifi” kefaletiyle kullandırdığı krediler için ilgili Bakanlar Kurulu Kararı’nı esas almaktadır. Banka, bu Karar çerçevesinde diğer kredi uygulamalarında dikkate alınması zorunlu olan usul ve esasları takip etmektedir.
Bu kapsamda, 1 Ocak 2017-31 Aralık 2017 tarihlerinde Halkbankasından kullandırılacak faiz indirimli (Hazine destekli) kredilere ilişkin genel şartları belirleyen 27 Aralık 2016 tarihli ve 2016/9666 sayılı son Bakanlar Kurulu Kararı 31 Aralık 2016 tarihli ve 29935 sayılı (2. Mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Bu kredilerle ilgili olarak istenen belgeler, başvuru şekli, başvurunun değerlendirilmesi, başvuranın iş ve mali durumunun istihbaratına ilişkin hususları kapsayan özel şartlar ise Halkbankasının kredi değerlendirme ve teminat şartlarına göre şekillenmektedir. Bu konudaki istek ve itirazın ilgili kooperatife veya Halkbank şubesine yapılması gerekmektedir.
Anılan Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda “Kooperatif Kredisi” olarak da adlandırılan bu kredilere esnaf ve sanatkâr odasına kayıtlı olan esnaf ve sanatkârlar başvurabilmektedir. Bu başvurunun; esnaf ve sanatkâr tarafından sadece “Kredi ve Kefalet Kooperatifine” veya doğrudan “Halkbankasının ilgili şubesine” yapılması yeterlidir. Bu krediler, esnaf ve sanatkâr odasına kayıtlı olmayan gerçek veya tüzel kişilere kullandırılmamaktadır.
Kooperatifin yönetim kurulu kefalet verilmesi yönünde karar vermişse, kararını Bankaya bildirir. Kredi kararını ve miktarını banka belirlemektedir.
Bakanlık, bu kredilerle ilgili olarak bankanın ve kooperatifin karar alma yetkisine müdahale etmemektedir.
Kooperatif, üstlendiği kefalet riski (borcu) ve yürüttüğü kefalet hizmeti için kredinin net % 3’ü oranında kesinti yapmaktadır. Kredinin kullandırımı esnasında ayrıca kesilen %3 oranındaki bloke sermaye kesintisi bilahare borcunu ödeyen esnaf ve sanatkâra iade edilmektedir. Başvuru sahibi esnaf ve sanatkârın bu konudaki detaylı bilgiyi kredi kullanmadan önce ilgili kooperatiften veya bankadan sağlaması mümkündür.
Kooperatiflerin Kefil Olduğu Sıfır Faizli Krediler
Kredi Kefalet Kooperatifleri; Ustalık Belgesine sahip Girişimci Usta’ya, Projesi olan Genç Girişimci Esnaf ve Sanatkâra ve Geleneksel Meslekleri Sürdüren Esnaf ve Sanatkâra sıfır faizli kredi kullanabilmesi için kefil olmaktadır.
Bakanlar Kurulunun 27/12/2016 tarihli ve 2016/9666 sayılı Kararı ile 2017 yılında kullandırılacak Sıfır Faizli (%100 faiz indirimli) Krediler şunlardır:
  1. 100.000 TL Genç Girişimci Esnaf ve Sanatkâr Kredisi:
KOSGEB tarafından sağlanan hibe ve faizsiz kredi desteğinden yararlananlar hariç olmak üzere, KOSGEB’in Uygulamalı Girişimcilik Eğitim Programını tamamlayan, KOSGEB onaylı projesini bankaya sunmaları ve başvuru tarihinde 30 yaşını doldurmamış olan esnaf ve sanatkârlara 100.000 TL üst limitli kredi (Bakiyesi 2017 yılına devreden borcu bulunmaması gerekmektedir.) kullandırılabilmektedir.
  1. Usta Girişimci Esnaf ve Sanatkâr Kredisi:
Krediye başvuru tarihi itibariyle 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında alınmış en az 3 yıllık ustalık belgesine sahip olan ve bu ustalık belgesi ile ilgili meslek kolunda son 1 yıl içinde kendi adına işletme kurduğunu belgeleyen esnaf ve sanatkarlara kullandırılmaktadır. Ancak, son bir yıl içinde ticari faaliyetini veya vergi mükellefiyetini sonlandıranlar bu krediden faydalanamazlar.
 
  1. Kaybolmaya Yüz Tutan Meslek Kredisi:
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9'uncu maddesinde gösterilen geleneksel, kültürel ve sanatsal Değeri olan kaybolmaya yüz tutan meslek kollarında (el dokuma işleri, bakır işletmeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma ve ahşap oyma işleri, kaşıkçılık, bastonculuk, semercilik, yazmacılık, yorgancılık, keçecilik, lüle ve oltu taşı işçiliği, çarıkçılık, yemenicilik, oyacılık ve bu işlere benzerlik gösterdikleri Maliye Bakanlığınca kabul edilen meslek kolları) faaliyet göstermek suretiyle geleneğimizin, kültürel ve sanatsal değerlerimizin dünden bugüne yeni kuşaklara aktarılmasında köprü işlevi gören esnaf ve sanatkâra kullandırılmaktadır.
 
Tablo 1

 
Kooperatiflerin Kefil Olduğu %50 Faiz İndirimli Krediler
 
Kredi Kefalet Kooperatifleri, sıfır faizli krediler dışındaki %50 faiz indirimi krediler için de esnaf ve sanatkâra kefil olmaktadır. Halkbankasından kullandırılan bu krediler için sıfır faizli krediler için getirilen bazı nitelikli özel şartlar aranmamaktadır. Faizin yarısını esnaf ve sanatkâr, diğer yarısını ise Hazine ödemektedir. Buna göre, söz konusu kredilerde bankanın kooperatif kredilerine özgü cari faiz oranı üzerinden hesaplanan faiz tutarının yarısını (vadesine göre %4 veya %5 puanını) Hazine, kalan yarısını ise (vadesine göre %4 puan veya %5 puan) esnaf ve sanatkâr bankaya ödemektedir. Halkbankası, böylece, esnafa kullandırdığı söz konusu kooperatif kredisinden vadesine göre %8 ile %10 oranında faiz tahsil elde etmektedir.

Faiz İndirimli Kredilere İlişkin Diğer Bilgiler

Ertelenmiş, taksitlendirilmiş, tasfiye olunacak alacaklar hesabında borcu bulunan ya da yeniden yapılandırılmış borcunu ödemeye devam eden esnaf ve sanatkâr bu borcunu tamamen ödemeden bu Karar kapsamında hiçbir şekilde kredi kullanamayacaktır.
Esnaf ve sanatkâr bu Karar kapsamında, geriye dönük bir yıl içinde en fazla iki defa kredi kullanabilecektir.
  1.    Sıfır Faizli KOSGEB Kredisi ile İlgili Yeni Düzenleme
KOSGEB tarafından verilen “Sıfır Faizli” krediye başvurarak krediden yararlanan esnaf ve sanatkârların, kredi ödemeleri bitinceye kadar esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri (ESKKK) aracılığıyla kullandırılan veya doğrudan Bankaca verilen Hazine destekli krediden yararlanamamaktaydı.
Konu ile olarak, 22.3.2017 tarihli ve 2017/10084 Bakanlar Kurulu Kararı ile yeni getirilen düzenlemede mezkûr madde hükmü “ Başvuru tarihi itibarıyla son 5 yıl içinde, Diğer kamu kurum ve kuruluşlarının faiz ve/veya hibe desteği niteliğindeki desteklerinden faydalanan esnaf ve sanatkârlar bu karar kapsamında aynı işletme için aynı konuda faiz indirimli kredi kullandırılmaz. Kredi kullanacak esnaf ve sanatkârlardan, son 5 yıl içinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca sağlanan aynı konuda faiz ve/veya hibe desteği niteliğindeki desteklerinden yararlanmadıklarına, bu desteklerden faydalandıklarının tespiti halinde bu karar kapsamındaki faiz desteğinin iptal edileceğini kabul ettiklerine dair taahhütname alınır.2016 yılında uygulamaya konulan KOSGEB Sıfır Faizli İşletme Faiz Desteği Protokolü ile 2017 yılı KOSGEB Sıfır Faizli İşletme Faiz Desteği Protokolü kapsamında KOSGEB destekli kredilerden yararlanan esnaf ve sanatkârlar bu fıkra hükmünden istisnadır.” Şeklinde düzenlenmiş olup, yukarıda bahsi geçen husus çözüme kavuşturulmuştur.
  1. Kredi Üst Limitleri ve Kooperatif Risk Grupları ile İlgili Yeni Düzenleme
 
Esnaf ve sanatkârlara; hammadde ve döner sermaye ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik olarak kullandırılacak işletme kredisi şahıs üst limiti ESKKK ve esnafın risk grubuna bağlı olarak azami 200.000.-TL, işyeri ve sıfır kilometre araç (otomobil, kamyonet, kamyon, minibüs, midibüs, otobüs vs.) alımlarına yönelik olarak kullandırılacak yatırım kredisi şahıs üst limiti 500.000.-TL olarak 23.10.2017 tarihinden itibaren uygulanmaya başlamıştır.
Öte yandan, kooperatif ortaklarının kredibilitesini artırmak, teminatlanma açısından kolaylık sağlamak amacıyla bu kredilere kefalet veren ESKKK’ların kredi değerliliği, ESKKK’nın finansal ve finansal olmayan kriterlerine göre sistemsel olarak ölçülmektedir. Değerlendirme sonucu her kooperatifin risk notu ve risk grubu oluşmakta, bu veriler kredi değerlendirilmesi sırasında ortağın risk notuna doğrudan etki etmektedir.
Bu kapsamda, yeniden belirlenen risk grupları ilk iki grup (1 ve 2.grup) kooperatifler için 200.000 TL, 3 ve 4.grup kooperatifler için 150.000 TL, 5.Grup kooperatifler için 125.000 TL ve 6 ve 7. Grupta yer alan kooperatifler için 100.000 TL olarak yeniden güncellenmiştir.
 
 
Tablo 2: Esnaf ve Sanatkârlara Kullandırılan Kredilerin Yıllar İtibariyle Karşılaştırılması 

  Grafik 1: Yıllar İtibariyle Toplam Kredi Bakiyesi (31 Aralık 2017)

Grafik 2: Kredi Bakiyesi Bulunan Esnaf ve Sanatkâr Sayısı (31 Aralık 2017)

Grafik 3: Yıl İçinde Kullandırılan Kredi Miktarı (31 Aralık 2017)

 Grafik 4: Yıllar İtibariyle Kamu Bütçesinden Ayrılan ve Kullanılan Ödenek Miktarı