KOOPERATİFÇİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

KREDİ KEFALET KOOPERATİFLERİNİN ARACILIK ETTİĞİ KREDİLER (28 ŞUBAT 2018)

Küçük İşletmelere Sağlanan Finansmanda Güncel Veriler
 
Türkiye’nin 81 ilinde kurduğumuz 1.000 kredi ve kefalet kooperatifi, aracılık ettiği kredilerle ekonominin kılcal damarı olan küçük işletmeleri canlandırmaktadır.
4603 sayılı Kanunun 3’üncü maddesi ile 5570 sayılı Kanunun 1’inci maddesine dayanılarak her yıl çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları doğrultusunda küçük işletmelere, kredi ve kefalet kooperatifleri aracılığıyla veya doğrudan Türkiye Halk Bankası A.Ş. kaynaklarından faiz indirimli krediler kullandırılmaktadır.
2017 yılında, Bakanlar Kurulunun 31.12.2016 tarihli ve 2016/9666 sayılı Kararı gereğince, 1 Ocak – 31 Aralık 2017 tarihleri arasında esnaf ve sanatkârlara %50 veya %100 faiz indirimli (faizsiz) olarak kredi imkânları sağlanmış,  yılsonu itibariyle kredi bakiyesi mevcut olan esnaf ve sanatkâr sayısı 447.854 (Grafik-1); kredi bakiyesi ise 23 milyar 742 milyon 569 bin 853 TL olarak gerçekleştirmiştir. (Grafik-2)
2018 yılı içinse, Bakanlar Kurulunun 08.01.2018 tarihli ve 2018/11189 sayılı Kararı gereğince, 1 Ocak – 31 Aralık 2018 tarihleri arasında esnaf ve sanatkârlara %50 veya %100 faiz indirimli (faizsiz) olarak kredi imkânları sağlanmış bulunmaktadır. Bu kapsamda, 28 Şubat 2018 tarihi itibariyle kredi bakiyesi mevcut olan esnaf ve sanatkâr sayısı 452.441’e (Grafik-1); kredi bakiyesi ise 25 milyar 82 milyon 999 bin 310 TL’ye ulaşmıştır. (Grafik-2)
Grafik-1: Yıllara Göre Kredili Esnaf ve Sanatkâr Sayısı


Grafik-2: Kullandırılan Kredi Bakiyelerinin Yıllar İtibariyle Karşılaştırılması (Milyon TL)



Kredi bakiyesinin faiz indirim oranına göre baktığımızda, bakiyenin yaklaşık %98’lik kısmı %50 faiz indirimli yatırım ve işletme kredilerinden oluşmaktadır. (Tablo-1)
Tablo-1: Faiz İndirim Oranına Göre Kredilerin Dağılımı


Kullandırım türüne göre ise %95’lik kısmı kooperatifler aracılığıyla, kalan kısmı ise doğrudan Halkbankasınca kullandırılmaktadır. (Tablo-2)
Tablo-2: Kullandırım Türüne Göre Kredilerin Dağılımı


Sağlanan faiz indirimli kredilerden; sıfır faizli olanları ile yatırım kredileri türlerine göre dağılımı ve tutarları Tablo-3’de yer almaktadır.
 

2018 yılı içerisinde geçen yıllardan devir hariç 21.057 esnaf ve sanatkâra (Grafik-3), 3 milyar 49 milyon TL kredi kullandırılmış olup (Grafik-4), aylara göre kullandırım tutarlarının dağılımı karşılaştırmalı olarak Grafik-5’de görülmektedir.
Grafik-3: Yıllar İtibari ile Kredi Kullanan Esnaf ve Sanatkâr Sayısı

*2002-2007 yılları arasında Halkbankasınca veriler yıl bazında temin edilememekte, toptan veri sağlanmaktadır. 
Grafik-4: Yıllar İtibari İle Kullandırılan Kredi Miktarı (Milyon TL)


Kaynak: Halkbank Bilgi İşlem Kayıtları

Grafik-5: 2017-2018 yılı Aylık Kredi Kullandırım Tutarı (Milyon TL)


Kaynak: Halkbank Bilgi İşlem Kayıtları

Kredi Kefalet Kooperatiflerin Aracılık Ettiği Krediler İçin Bütçe Ödenekleri İle İlgili Bilgiler
 
Kredi Kefalet Kooperatifleri aracılığıyla Halkbankasından esnaf ve sanatkârlara faiz indirimli krediler kullandırılması amacıyla 2002-2017 döneminde mali bütçeye toplam 6 milyar 188 milyon TL’lik ödenek konulmuş ve bu ödeneğin 5 milyar 503 milyon TL’lik kısmı aynı dönemde 1,6 milyon esnaf ve sanatkâr için indirilen faiz bedeli (gelir kaybı) olarak kullanılmıştır (Grafik 6). 2017 Mali Yılı Bütçesine tahsis edilen 1 milyar 257 milyon liralık tutarın, yaklaşık 1 milyar 99 milyon liralık kısmı yıl içerisinde kullanılmış olup, 2018 yılı içinse bu rakam %17’lik rekor bir artışla 1 milyar 472 milyon lira olarak belirlenmiştir. Bu ödeneğin, 284 milyon liralık kısmı Hazinece gelir kaybı olarak Halkbankasına aktarılırmıştır.
 
Grafik 6: Yıllar İtibariyle Kamu Bütçesinden Ayrılan ve Kullanılan Ödenek Miktarı


 Kredi Üst Limitleri ve Kooperatif Risk Grupları ile İlgili Düzenleme
 
Esnaf ve sanatkârlara; hammadde ve döner sermaye ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik olarak kullandırılacak işletme kredisi şahıs üst limiti ESKKK ve esnafın risk grubuna bağlı olarak azami 200.000.-TL, işyeri ve sıfır kilometre araç (otomobil, kamyonet, kamyon, minibüs, midibüs, otobüs vs.) alımlarına yönelik olarak kullandırılacak yatırım kredisi şahıs üst limiti 500.000.-TL olarak 23.10.2017 tarihinden itibaren uygulanmaya başlamıştır.
Kooperatif ortaklarının kredibilitesini artırmak, teminatlanma açısından kolaylık sağlamak amacıyla bu kredilere kefalet veren ESKKK’ların kredi değerliliği, ESKKK’nın finansal ve finansal olmayan kriterlerine göre sistemsel olarak ölçülmekte olup, değerlendirme sonucu her kooperatifin risk notu ve risk grubu oluşmakta, bu veriler kredi değerlendirilmesi sırasında ortağın risk notuna doğrudan etki etmektedir.
Bu kapsamda, yeniden belirlenen risk grupları ilk iki grup (1 ve 2. grup) kooperatifler için 200.000.-TL, 3 ve 4. grup kooperatifler için 150.000.-TL, 5. grup kooperatifler için 125.000.-TL ve 6 ve 7. grupta yer alan kooperatifler için 100.000.-TL olarak yeniden güncellenmiştir.
 
Tablo 4: Esnaf ve Sanatkârlara Kullandırılan Kredilerin Yıllar İtibariyle Karşılaştırılması


2018 Yılındaki Uygulama Esaslarına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı
 
Bakanlar Kurulunun 08.01.2018 tarihli ve 2018/11189 sayılı Kararı gereğince; 1 Ocak - 31 Aralık 2018 tarihleri arasında esnaf ve sanatkârlara, Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifi (ESKKK) kefaletiyle veya ESKKK kefaleti olmaksızın doğrudan Türkiye Halk Bankası A.Ş.’nce bankacılık ve kredi mevzuatı çerçevesinde %50 veya %100 faiz indirimli (faizsiz) olarak kredi imkânları sağlanmıştır.
Türkiye Halk Bankası A.Ş. tarafından esnaf ve sanatkârlara “Kredi ve Kefalet Kooperatifi” kefaletiyle veya doğrudan kullandırdığı kredilerle ilgili olarak anılan Bakanlar Kurulu Kararı esas alınmaktadır. Banka, bu Karar çerçevesinde diğer kredi uygulamalarında dikkate alınması zorunlu olan usul ve esasları takip etmektedir.
Bu kredilerle ilgili olarak istenen belgeler, başvuru şekli, başvurunun değerlendirilmesi, başvuranın iş ve mali durumunun istihbaratına ilişkin hususları kapsayan özel şartlar ise Halkbankasının kredi değerlendirme ve teminat şartlarına göre şekillenmektedir. Bu konudaki istek ve itirazın ilgili kooperatife veya Halkbank şubesine yapılması gerekmektedir.
“Kooperatif Kredisi” olarak da adlandırılan bu kredilere esnaf ve sanatkâr odasına kayıtlı olan esnaf ve sanatkârlar başvurabilmekte olup, esnaf ve sanatkâr odasına kayıtlı olmayan gerçek veya tüzel kişiler yararlanamamaktadır.
 
%100 Faizli Krediler
 
 

  1. 100.000 TL Genç Girişimci Esnaf ve Sanatkâr Kredisi:
KOSGEB tarafından sağlanan hibe ve faizsiz kredi desteğinden yararlananlar hariç olmak üzere, KOSGEB’in Uygulamalı Girişimcilik Eğitim Programını tamamlayan, KOSGEB onaylı projesini bankaya sunmaları ve başvuru tarihinde 30 yaşını doldurmamış olan esnaf ve sanatkârlara 100.000 TL üst limitli kredi kullandırılabilmektedir.
 
  1. Usta Girişimci Esnaf ve Sanatkâr Kredisi:
Kredi başvuru tarihi itibariyle; 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında alınmış en az 1 yıllık ustalık belgesine sahip olması ve bu belgesi ile ilgili meslek kolunda en fazla 1 yıl içinde kendi adına açtığı işyerinde yürütmeye devam ettiğini belgeleyen esnaf ve sanatkarlara kullandırılmaktadır. Ancak, son bir yıl içinde ticari faaliyetini veya vergi mükellefiyetini sonlandıranlar bu krediye başvuramamaktadır.
 
  1. Kaybolmaya Yüz Tutan Meslek Kredisi:

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9'uncu maddesinde gösterilen geleneksel, kültürel ve sanatsal Değeri olan kaybolmaya yüz tutan meslek kollarında (el dokuma işleri, bakır işletmeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma ve ahşap oyma işleri, kaşıkçılık, bastonculuk, semercilik, yazmacılık, yorgancılık, keçecilik, lüle ve oltu taşı işçiliği, çarıkçılık, yemenicilik, oyacılık ve bu işlere benzerlik gösterdikleri Maliye Bakanlığınca kabul edilen meslek kolları) faaliyet göstermek suretiyle geleneğimizin, kültürel ve sanatsal değerlerimizin dünden bugüne yeni kuşaklara aktarılmasında köprü işlevi gören esnaf ve sanatkâra kullandırılmaktadır.
 
%50 Faiz İndirimli Krediler
 
Kredi Kefalet Kooperatifleri, sıfır faizli krediler dışındaki %50 faiz indirimi krediler için de esnaf ve sanatkâra kefil olmaktadır. Halkbankasından kullandırılan bu krediler için sıfır faizli kredilere getirilen bazı nitelikli özel şartlar aranmamaktadır. Faizin yarısını esnaf ve sanatkâr, diğer yarısını ise Hazine ödemektedir.
 
Faiz İndirimli Kredilere İlişkin Diğer Bilgiler
 
Ertelenmiş, taksitlendirilmiş, tasfiye olunacak alacaklar hesabında borcu bulunan ya da yeniden yapılandırılmış borcunu ödemeye devam eden esnaf ve sanatkâr bu borcunu tamamen ödemeden bu Karar kapsamında hiçbir şekilde kredi kullandırılamamaktadır.
Esnaf ve sanatkâr bu Karar kapsamında, geriye dönük bir yıl içinde en fazla iki defa kredi kullanabilecektir.